سایت رسمی عباد الرحمن

عباد الرحمن,احکام,طب,طب اسلامی,عکس نوشته,کتاب,دانلود کتاب,تفسیر,بصیرت افزایی,حوزه,دانلود کتابpdf,آیت الله تبریزیان

تلخیص رسائل

  • ۲۲:۴۰

این بخش ابتدایی کتاب رسائل، تلخیص کل رسائل محسوب می شود و تمام رسائل حول محور همین سه بخش شک، ظن و یقین دسته بندی شده است. بعد از آن تقسیم بندی شک هست که اصول عملیه را ایجاد می کند و بحث زیادی از کتاب را شکل می دهد. پس کتاب رسائل اینگونه آغاز می شود:

مکلف زمانی که به حکم شرعی توجه می کند سه حالت برای او پیش می آید:

  1. شک
  2. ظن
  3. یقین

مقصد اول: یقین (جلد اول)

بلا اشکال متابعه یقین واجب است چون بنفسه طریق الی الواقع است.

یقین تقسیم می شود به:
طریقی: قطع طریق برای حکم است مثل حرمت مایعی که یقین دارد که خمر است.
موضوعی: قطع در موضوع حکم اخذ شده است مثل حرمت معلوم الخمریه نه خمر واقعی (علم و قطع در موضوع حکم یعنی معلوم الخمریه وجود دارد)

خواص و ثمره تقسیم قطع به طریقی و موضوعی:
  1. عدم جواز نهی از عمل در طریقی و جواز آن در موضوعی
  2. بعضی از امارات و اصول عملیه قائم مقام قطع طریقی وموضوعی طریقی می شود

تنبیهات قطع:
تنبیه اول: تجری: در این قسمت بحث از این است: قطع به صورت مطلق حجت است یا فقط در صورتی که موافق واقع باشد؟ مثل کسی که یقین دارد این مایع شراب است و می خورد ولی در واقع شراب نبوده. آیا این شخص عقاب می شود یا نه؟
دلایل عقاب متجری:
  1. اجماع
  2. بناء عقلا بر استحقاق عقاب و حکم عقل به قبح تجری (عقل می گوید وقتی دو نفر یک عمل را انجام دادند ولی یکی مصادفت با واقع پیدا کرده و یکی نکرده نمی توان یکی را عقاب کرد و یکی را نکرد و ملاک استحقاق عقاب را چیزی قرار داد که خارج از اختیار است)
رد دلایل عقاب متجری:
  1. اجماع حاصل نشده و مساله عقلی هست. مخالف هم در آنچه ادعای اجماع کردند زیاد بوده.
  2. بناء عقلا مذمت شخص از این حیث است که فعل او کشف از خبث باطن و شقاوت او می کند نه مذمت فعلش.
نتیجه: 
تجری در صورت عدم مصادفت با واقع عقاب ندارد چون تجری خبر از خبث باطن و شقاوت شخص است نه مذموم بودن فعل، و عقاب به فعل مذموم تعلق میگیره نه فاعل مذموم.

اکثر اخبار دلالت بر عفو متجری دارند و آن عده از روایات مخالف را باید وجهی برای جمع پیدا کرد.


تنبیه دوم: عدم حجیه قطعی که از مقدمات عقلی حاصل می شود نزد اخباریین
احکام و مسائل فقهی و کلامی و اصولی با پنج نوع دلیل اثبات می شود:
  1. دلیل نقلی قطعی مثل اخبار متواتر و نص قران
  2. دلیل نقلی ظنی مثل ظواهر الفاظ و خبر ثقه
  3. دلیل قطعی بدیهی مثل وجوب شکر منعم و حسن عدل و قبح ظلم
  4. دلیل قطعی نظری مثل عیب بودن سهو و نسیان برای پیامبر ص و انتفاء شرط با انتفاء مشروط و اصاله الاباحه: محل نزاع
  5. دلیل عقلی ظنی مثل قیاس و استحسان: بالاتفاق حجت نیست
قطعی که از مقدمات عقلی غیرضروریه (قطع نظری) به دست بیاید هم حجت هست چون شخص  همانطور که خطا و اشتباه در ادله قطعی نظری برای او پیش می آید در فهم مطالب از طریق ادله شرعیه هم پیش می آید. پس اشکال وارد نیست.

تنبیه سوم: قطع قطاع
مشهور بین معاصرین شیخ این بوده که قطع قطاع اعتبار ندارد و احتمالا اولین نفر کاشف الغطا بوده که بعد از حکم عدم اعتبار کثیر الشک گفته:همچنین است کسی که قطع یا ظنش از متعارف نباشد.
دلیل عدم اعتبار ظن نا متعارف بخاطر این است که ادله حجیه ظنون معتبره به ظنون متعارف اختصاص دارد اما کلام او در مورد قطع دو صورت دارد:
  1. منظورش قطع موضوعی بود که کلام او حق هست
  2. منظورش قطع طریقی بوده کلامش اشکال دارد چون نمی توان قاطع را رجوع داد به ادله ای که برای عدم علم و قطع است. اما اگر منظورش وجوب برحذر داشتن قطاع و متنبه کردنش به مرض قطع نامتعارف و تبدیل قطعش به شک باشد کلامش حق است لکن از باب ارشاد است و مختص قطاع نیست و شامل هر کسی که قطع متعارف کرده ولی میدانیم قطعش اشتباه است می شود و قطع او در مورد نفوس، اعراض و اموال باید باشد و در بقیه موارد واجب نیست. حتی اگر در مورد حق الله هم واجب باشد قطاع با غیر قطاع تفاوتی ندارد. اگر هم منظورش این باشد که عمل طبق قطع قطاع مجری نیست فی الجمله کلامش حق است چون اگر تکلیف واقع است و اعتقاد مدخلیتی ندارد ماتی به مخالف واقع است و کفایت از واقع نمی کند چه قطاع باشد چه غیر قطاع. اما اگر اعتقاد مکلف مدخلیتی در تکلف دارد فقط قطع متعارف مجزی است نه قطع قطاع مانند امر شارع به نماز بسمتی که اعتقاد دارد قبله است.

تنبیه چهارم: علم اجمالی
بحث از این است که آیا علم اجمالی در اعتبارش مثل علم تفصیلی است یا نه؟
بخش اول: اعتبار علم اجمالی از حیث اثبات تکلیف (آیا حکم معلوم با علم اجمالی در تنجز بر مکلف مانند معلوم با علم تفصیلی است یا نه مثل کاملا مجهول است؟
بخش دوم: بعد از اثبات تکلیف با علم تفصیلی یا علم اجمالی معتبر، موافقت اجمالی در امتثال تکلیف کفایت می کند و لو کسب علم تفصیلی به آسانی به دست می آید یا جز با تعذر علم تفصیلی کفایت نمی کند. مثال: وقتی شارع می گوید اکرم زید و ما نمی دانیم زید کدام یک از این دو شخص است اگر هر دو را اکرام کنیم کافی است یا فقط در زمانی کفایت می کند که تعذر به دست آوردن علم تفصیلی و شناخت زید وجود دارد یا مثال انجام دو نماز در دو لباسی که اجمالا می دانیم یکی از آنها فقط نجس است با وجود امکان نماز در لباس طاهر.

بخش اول هم در دو جهت انجام می شود چون علم اجمالی دو مرتبه دارد:
اول: حرمت مخالفت قطعی: در ادامه مطرح می شود.
دوم: وجوب موافقت قطعی: تکلیف این مرتبه در مساله برائت و اشتغال ذمه هنگام شک در مکلف به مشخص می شود.


اول بخش دوم را مطرح میکند
بخش دوم: کفایت علم اجمالی در امتثال
مقتضی قاعده اولیه: جواز... در غیرعبادات که واضح هست و در عبادات هم جائز است و ادعای اینکه حین اتیان عمل عبادی باید علم به مقرب بودن ماتی به داشت درست نیست چون هیچ شاهدی برای آن نیست بعد از تحقق اطاعت با غیر آن. (مدعیان عدم جواز دلیل معتبری ندارند).
البته اتفاق وجود دارد بر عدم جواز اکتفاء به احتیاط در زمانی که عبادت توقف بر تکرار دارد ولی در زمانی که عبادت متوقف بر تکرار نیست ظاهر عدم ثبوت اتفاق بر منع است مانند اتیان نماز با جمیع آنچه که احتمال دارد جزء نماز باشد.

مقصد دوم: ظن (جلد اول)

امکان تعبد به ظن
وقوع تعبد به ظن
حجیه ظواهر کتاب الله
حجیه ظواهر نسب به کسی که قصد نشده افهام او
حجیه کلام لغوی
حجیه اجماع منقول
حجیه شهرت فتوایی
حجیه خبر واحد
حجیه مطلق ظن
دلیل انسداد
ظن در اصول دین
بودن ظن جابر یا موهن یا مرجح


شک (جلد 2)

اگر برای مکلف شک پیش بیاید باید به اصول عملیه مراجعه کند که فقط چهار تا هستند چون شک:

یا حالت سابقه دارد... احتیاط

یا حالت سابقه ندارد

  1. یا احتیاط در آن ممکن نیست... تخییر
  2. یا احتیاط در آن ممکن است
  •       یا شک در اصل تکلیف است... برائت
  •       یا شک در مکلف به است... احتیاط

بیان دوم:

حالت سابقه دارد... مجرای استصحاب (جلد3)

حالت سابقه ندارد

  1. شک در تکلیف است... مجرای برائت
  2. شک در مکلف به است

  •     احتیاط در آن ممکن است... مجرای احتیاط
  •     احتیاط در آن ممکن نیست... مجرای تخییر

این مطلب در حال تکمیل است
åã ÝíÓäãÇ ˜áæÈ ÇÝÓÑÇä
  • ۸۴
ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
تجدید کد امنیتی
Designed By Erfan Powered by Bayan

کپی برداری برای سایت های غیر تجاری و تبلیغی آزاد می باشد

نظرات خصوصی جواب داده نمی شود